Добро Пожаловать на Форум комнаты БАКИНСКАЯ_ВИКТОРИНА

Информация о пользователе

Привет, Гость! Войдите или зарегистрируйтесь.



Səməd Vurğun

Сообщений 1 страница 19 из 19

1

    Səməd Yusif oğlu Vəkilov 1906-cı il martın 21-də Qazax rayonunun Yuxarı Salahlı kəndində bəy nəslinə mənsub bir ailədə anadan olmuşdur. Vəkilağalılar, sonralar isə Vəkilovlar adlanan nəslin 300 illik tarixi məlumdur. Şairin anası da həmin nəsildəndir. Vəkilağalılardan çox cürətli hərbiçilər, maarifçilər, həkimlər, şairlər yetişmişdir. Onlar çar Rusiyası dövründə Qazaxda, Tiflisdə, başqa yerlərdə yaşamış və işləmişlər. Şairin atası Yusif ağa kənddə, ömrünün son illərini isə Qazaxda yaşamışdır. O, çox səxavətli olduğundan öz var-dövlətini əlində saxlaya bilməmiş, yoxsullaşmışdır.
    Balaca Səmədin uşaqlığı çox acınacaqlı olmuşdur. 6 yaşı olanda anası Məhbub xanım 28 yaşında vəfat edir. Səməd atası Yusif ağanın və ana nənəsi Aişə xanımın himayəsində yaşayır. Aişə xanımın əri-şairin babası Mehdixan ağa öz dövründə elində, obasında Kuhənsal ləqəbi ilə tanınan şair idi. Görkəmli Azərbaycan şairi, Qarabağ xanı İbrahim xanın vəziri Molla Pənah Vaqif (1719-1797) də bu nəslə mənsub olmuşdur.
    Şair uşaqlıq illərini doğma kəndində keçirmiş, ilk təhsilini kənd məktəbində almışdır.
    1918-ci ildə görkəmli ədəbiyyatşünas və maarifçi Firudin bəy Köçərli Qori müəllimlər seminariyasının Azərbaycan şöbəsini Qazaxa köçürərək Qazax müəllimlər seminariyasını təşkil edir. Seminariya mütərəqqi bir maarif ocağı idi. Bu məktəbə qəbul olunan kənd uşaqları arasında Səməd və Mehdixan Vəkilov qardaşları da var idilər. Firudin bəy Köçərlinin həyat yoldaşı Badisəba xanım Vəkilova (Köçərli) şairin yaxın qohumu idi.
    Səməd Vəkilov gəncliyində o hər şeylə maraqlanan, həssas, şıltaq, bədəncə zəif, bununla yanaşı çox cürətli, möhkəm iradəli, hazırcavab idi. Təhsilə başladığı ilk günlərdən ondakı fitri istedad özünü göstərməyə başlamışdı. Bu illərdə o, Vaqif, Vidadi, Zakir və Sabir yaradıcılığı ilə yanaşı, A.S.Puşkinin, Y.M.Lermontovun və türk yazıçılarından Tofiq Fikrətin, Namiq Kamalın, Məhməd Əminin əsərləri ilə də tanış olur. Səsi olduğundan gözəl oxuyur, məharətlə şeir deyir, həvəskar tamaşalarda çıxış edirdi.
    1922-ci ildə şairin atası Yusif ağa, bir il sonra isə nənəsi Aişə xanım vəfat edir. Bundan sonra Səmədə və qardaşı Mehdixana onların bibisi qızı Xanqızı Vəkilova qayğı göstərir.
    Seminariyada o, ilk şeirlərini qələmə alır. Bunlar xalq poeziyası formasından biri olan lirik qoşmalar idi. Yazdığı şeirlər seminariyanın divar qazetində çıxırdı.
    Şairin ilk çap əsəri olan «Cavanlara xitab» şeiri 1925-ci ildə Tiflisdə çıxan «Yeni fikir» qazetində dərc olunmuşdur. Bu şeiri o, seminariyanı qurtarması münasibətilə yazmışdı.
    Seminariyanı bitirdikdən sonra Səməd Vəkilov Azərbaycanın bir sıra kənd və rayonlarında, o cümlədən Qazaxda, Qubada və dahi Nizaminin vətəni Gəncədə Azərbaycan dili və ədəbiyyatını tədris etməyə başlayır.
    Poeziya get-gedə şairin bütün varlığına hakim kəsilir. Gənc şair öz xalqını, vətənini, doğma torpağının əsrarəngiz təbiətini sevdiyi üçün «Vürğün» təxəllüsünü götürür. O, özü sonralar belə yazırdı:

   
    Aşiqəm insana və təbiətə,
    Əlim qələm tutub yazandan bəri…
   

    1929-cu ildə Səməd Vurğun İkinci Moskva Universitetinin ədəbiyyat fəkültəsinə daxil olur. Moskvadakı təhsil illərində o, fəal yaradıcılıqla da məşğul olur.
    Həmin illər yazdığı siyasi məzmunlu və lirik şeirlər onun 1930-cu ildə çap olunmuş «Şairin andı» adlı ilk kitabında toplanmışdır.
    1930-1940-cı illər-Vurğun istedadının çiçəklənməsi və yüksəlişi dövrüdür. 1934-cü ildə şairin «Könül dəftəri» və 1935-ci ildə «Şeirlər» adlı kitabları nəşr olunmuşdur. Bu dövrdə şair, poeziyamızın dilini bir çox əcnəbi sözlərdən təmizləyərək, ədəbiyyatımızı, dramaturgiyamızı yeni əsərlər hesabına zənginləşdirmişdir. Yalnız 1935-ci ildə Səməd Vurğun 7 poema və 100-ə yaxın şeir yazmışdır. 1934-cü ildə yazılmış «Azərbaycan» şeiri Azərbaycan ədəbiyyatının incilərindəndir. Bu şeirdə doğma Azərbaycanın qədim tarixi, təbii gözəlliyi, nemətləri, xalqımızın xeyirxahlığı, açıqürəkliyi və qonaqpərvərliyi öz əksini tapmışdır:
    Elə həmin il Səməd Vurğunun şəxsi həyatında yenilik baş vermişdir. O, Abdulla Şaiqin baldızı Xavər xanım Mirzəbəyova ilə ailə həyatı qurmuşdur.
    O, çox qayğıkeş və mehriban ata idi. Həyat yoldaşı Xavər xanım uşaqların şıltaqlığından şikayətlənəndə, Səməd Vurğun demişdi ki, mən özüm ana, ata qayğısından məhrum olmuşam, qoy uşaqlarım sərbəst böyüsünlər. Şairin Xavər xanıma və uşaqlarına həsr etdiyi şeirlər bu münasibətin gözəl ifadəsidir:

   
    Yusifin, Vaqifin görüm var olsun,
    Aybəniz hamıdan bəxtiyar olsun.
    Yüz il də Vurğuna Xavər yar olsun,
    Ən əziz sirdaşım, köməyim sənsən .
   

    Səməd Vurğun 1936-37-ci illərdə yeni əsərlər yazmaqla yanaşı tərcüməçiliklə də məşğul olaraq, A. S. Puşkinin «Yevgeni Onegin» mənzum romanını Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir:

   
    Axıtdım alnımın inci tərini,
    Yanmadım ömrümün iki ilinə.
    Rusiya şeirinin şah əsərini
    Çevirdim ilk dəfə türkün dilinə.
   

    Bu mənzum romanın tərcüməsinə görə şairə Puşkin komitəsinin «A. S. Puşkin medalı» təqdim olunmuşdur. Bu illər şair Şota Rustavelinin «Pələng dərisi geymiş pəhvəlan» əsərinin bir hissəsisini böyük ustalıqla tərcümə etmiş, bunun üçün Gürcüstan SSR MİK-in fəxri fərmanı ilə təltif edilmişdir. Eləcə də şair Taras Şevçenkonun, İlya Çavçavadzenin, Cambulun bir çox şeirlərini dilimizə tərcümə etmişdir.
    1937-ci ilin ikinci yarısında Səməd Vurğun özünün ölməz dram əsərini – «Vaqif»i yazır. «Vaqif» dramını 3-4 həftə ərzində, heyrətləndirici bir sürətlə tamamlayan şair əsərdə Molla Pənah Vaqifin faciəli həyatını, şair böyüklüyünü, insanlıq kamilliyini ustalıqla, məhəbbətlə əks etmişdir. «Vaqif» dramına görə Səməd Vurğun 1941-ci ildə «Stalin mükafatı laureatı» adına layiq görülmüşdü.
    1937-1938-ci illərin məlum hadisələri - qanlı represiyalar Səməd Vurğunu da «unutmamışdı». Onun yüksək sənət qüdrəti, nüfuzu və ona olan xalq məhəbbətinə qısqanan adamlar şairi millətçilik böhtanları ilə ləkələmək və cərgədən çıxartmağa can atırdılar. Müxtəlif dairələrdə dəfələrlə «onun məsələsinə» baxılmış, böyük şair «olum və ya ölüm» dilemması qarşısında qalmalı olmuşdur. Şairi «lazımi idarələrə» tez-tez çağırırdılar. Lakin Səməd Vurğun mənəvi iztirab keçirsə də, əyilməz iradəsi, cürəti, məntiqi və təsirli danışıqları ilə əleyhdarlarının planlarını pozmuşdu.
    Nizami Gəncəvinin 800 illik yubileyinə hazırlıq işində fəal iştirak edən Səməd Vurğun 1939-cu ildən başlayaraq Nizami haqqında məqalələr yazmış, elmi məruzələrlə çıxış etmiş, onun «Leyli və Məcnun» poemasını məharətlə dilimizə çevirmişdir.
    1939-cu ildə şair inqilabçı Xanlar Səfərəliyevin həyatından bəhs edən ikinci mənzum dram əsəri olan «Xanlar»ı yazmışdır. Həmin il onun «Azad ilham» kitabı nəşr edilir.
    1941-ci ildə Səməd Vurğun Nizaminin «Xosrov və Şirin» poemasının motivləri əsasında «Fərhad və Şirin» mənzum dramını yazır. Muharibə dövründə yazılmış bu dramda böyük vətənpərvərlik duyğularının tərənnümü xüsusi məna kəsb edirdi. Səməd Vurğun 1942-ci ildə bu əsərə görə ikinci dəfə «Stalin mükafatı layuratı» adına layiq görülür.
    Şairin yaradıcılığında Böyük Vətən müharibəsi dövrü xüsusi yer tütür. Müharibənin başlandığı gün Səməd Vurğunun yazdığı:

   
    Bilsin ana torpaq, eşitsin Vətən,
    Müsəlləh əsgərəm mən də bu gündən.
   

    - misraları şairin Xalq və Vətən qarşısında andı idi. Bu misralar təkcə şairin deyil, bütün Azərbaycan poeziyasının müharibə dövründəki yaradıcılıq proqramına, yaradıcılıq devizinə çevrilmişdi.
    Müharibə illərində sənətkar 60-dan artıq şeir, bir neçə poema, o cümlədən «Bakının dastanı»nı yazmışdı.
    Bu illərdə Səməd Vurğun sənətinin şöhrət miqyası çox genişlənir. Onun yazdığı «Ukrayna partizanlarına» şeirinin mətnləri təyyarədən Ukrayna meşələrinə səpələnərək partizanlara çatdırılmışdır.
    1943-cü ildə Amerikada keçirdiyi müharibə əleyhinə yazılmış ən dəyərli əsərlər müsabiqəsində şairin yazdığı «Ananın öyüdü» şeiri çox yüksək qiymətləndirilmiş və bütün dünya ədəbiyyatında bu mövzüda yazılan ən qiymətli 20 əsərdən biri kimi Nyu-Yorkda çap etdirilərək hərbiçilər arasında yayılmışdır. Müharibə illərində vətənpərvər şairin atəşin səsi ön cəbhədə, xəstəxanalarda, radioda daha əzəmətli səslənirdi. Müharibənin ağır şəraitində Səməd Vurğun Krım, Mozdok, Qroznı, Novorossiysk cəbhələrində olmuşdur. 1943-cü ildə onun təşəbbüsü ilə hərbi tədbirlər, cəbhəçilər və onların doğmaları ilə görüşlər keçirmək üçün Fizuli adına Ziyalılar evi yaranmışdır.
    1945-ci ildə yazdığı fəlsəfi dram olan «İnsan»da şair gələcəyi romantik vüsətlə əks etdirməyə çalışmış, müharibənin odlu-alovlu günləri içərisində insan zəkasının qüdrətini göstərmişdir. Səməd Vurğun məqalələrinin birində yazırdı: «Mən «İnsan» adlı beş pərdəli mənzum dram üzərində işləyirəm. «İnsan» mənim dördüncü mənzum dramımdır. Əsər üzərində böyük bir zövqlə işləyirəm, çünki tarixi mövzuda yazılmış əvvəlki üç pyesimdən fərqli olaraq mən birinci dəfə öz müasirlərimin surətinə müraciət etmişəm, onların gələcək nəslini təsvir etmək əzmindəyəm.»
    Şairin «İnsan» əsərində yaratdığı «Qardaşlıq şəhəri»ndə dünyanın eyni arzu və ideallarla yaşayan insanları toplaşmışdır. Müəllifin həmin pyesdə qoyduğu «Qalib gələcəkmi cahanda kamal?» dərin bəşəri, fəlsəfi, ritorik sual bu gün də və gələcək zamanlar üçün də aktual olaraq qalır.
    Səməd Vurğun təkcə məşhur şair deyil, eyni zamanda böyük alim, əvvəzsiz təşkilatçı və nəzəriyyəçi idi. 1945-cı ildə o, Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının akademiki seçilmişdir. Elə həmin il Bakıda İranla Mədəni Əlaqələr Cəmiyyəti yaranır. Bu cəmiyyətin başçısı Səməd Vurğun təyin edilir. İlk günnən şair tərəfindən cəmiyyətin qarşısında duran vəzifələr təyin edilir. O, İran Azərbaycanı ilə Azərbaycan SSR-i arasında mədəni körpü yaradılması işində fəal iştirak edir.
    Müharibədən sonrakı illərdə Səməd Vurğun görkəmli ictimai xadim kimi dünyada sülhün bərqərar olması işində fəal iştirak etmişdir. SSRİ Ali Sovetinin deputatı kimi şair 1947-ci ildə görkəmli ədəbiyyat və mədəniyyət xadimləri ilə birgə Londona səfər etmiş, yolüstü Berlində də olmuşdur. Burada şairi böyük sevinc gözləyirdi. Onun «Vaqif» dramı Berlin teatrında səhnəyə qoyulmuşdu. Teatrın yaradıcı kollektivinə müəlliflə görüşmək, onun fikrini öyrənmək çox maraqlı olur. Alman rejissoru kiçik dəyişiklik etmiş, Qacarın obrazında Hitlerə məxsus cizgilər vermişdir.
    1948-ci ildə Səməd Vurğun Polşanın Vrotslav şəhərində keçirilən Mədəniyyət Xadimlərinin Ümumdünya Konqresinin iştirakçısı olmuş, konqresdən qayıtdıqdan sonra şair «Zəncinin arzuları» poemasını yazmışdır. Həmin il poema Polşada çap edilmişdir. Xarici səfərlərlə bağlı yazdığı şeirlərini Səməd Vurğun məşhur «Avropa xatirələri» adı ilə çap etdirmişdir.
    1951-ci ildə şair «Bolqar-sovet dostluğu cəmiyyəti»nin xəttilə Bolqarıstanda olmuşdur.
    O dövrün xarici mətbuatında Səməd Vurğunun xaricdə çıxışları, keçirilən görüşlərdə məzmunlu, məntiqli söhbətləri haqqında yazılar dərc edilmiş, yaradıcılığından nümunələr çap edilmişdir. Böyük rus yazıçısı və şairi Konstantin Simonovun yazdığı «Dostum Səməd Vurğunun Londonda ziyafətdə nitqi» şeiri çox yayılmış, ədəbi ictimaiyyət tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdi.
    Səməd Vurğunun müharibədən sonrakı dövr yaradıcılığı da çox məhsuldar olmuşdur. Şair bir-birinin ardınca «Muğan» (1948), «Aygün» (1950-51) və «Zamanın bayraqdarı» (1952) poemalarını qələmə almışdır.
    Həyatının son illərində yazdığı şeirləri onun yaradıcılığının yeni mərhələsini təşkil edir. Onlar rəngarəngliyi və poetikliyi ilə seçilən şeirlərdir. Bu şeirlər həyata bağlılıq, insanların dotluq və xeyirxahlıq kimi keyfiyyətlərini əks etdirməklə yanaşı, şairin vətən və xalq qarşısındakı müqəddəs borcunun ifadəsi idi.
    Səməd Vurğunun bu illərdə yaradıcılıq uğurlarına baxmayaraq o, yenə 1953-cü illərdə haqsız hücumlara, təziqlərə məruz qalır. «Aygün» poeması tənqid edilir şairin Moskvada çap edilmiş «Şairin hüquqları» məqaləsi ona qarşı hücumları daha da kəskinləşdirir. Respublika rəhbərliyinin göstərişi əsasında məqalə Azərbaycan Yazıçılar ittifaqında müzakirə edillir, onun əleyhinə məktub yazılıb Moskvaya göndərilir. Şair yenə də millətçilikdə təqsirləndirilir. Kitablarının kitabxanalardan, dramlarının səhnədən götürülməsinə göstəriş verilir. Şairə şəhərdən çıxmaq qadağan edilir. Söz yayılır ki, Vurğun tutulub. Bu düz olmasa da, 1953-cü ilin sentyabr ayında həbs edilməsi üçün order yazılması həqiqət idi. Lakin 1953-cü ilin yayında SSRİ və Respublika rəhbərliyində edilən dəyişikliklər nəticəsində bu tədbir baş tutmur… (1956-cı ilin yanvar ayında o zamanki, respublika rəhbəri M.C.Bağırovun və dəstəsinin məhkəməsində, onların «Azərbaycanın sevıimli şairi görkəmli sovet yazıçılarından biri Səməd Vurğunu aradan götürmək cəhdləri» ifşa edilmiş, bu məqsədlə topladıqları böhtan dolu iki qovluq material, o cümlədən həbsi üçün order əşyayi-dəlil gətirilmişdir.)
    1953-cü ildə ölkədə və respublikada böyük dəyişikliklər baş verir. Səməd Vurğunu Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti vəzifəsinə təyin edirlər. İşlədiyi dövrdə ictimai elmlər qarşısında böyük problemlər qoyur, saatlarla bu problemlərin, elmi əsərlərin müzakirələrini keçirir, problemlərin həllini təşkil edir. Həddən ziyadə xeyirxah bir insan olan Səməd Vurğun vitse-prezident vəzifəsində çalışdığı zaman da, ayrı-ayrı insanlara öz kömək əlini uzatmışdır. Akademiklərdən Sara Aşurbəyovanın, Püstəxanım Əzizbəyovanın Elmlər Akademiyasına gəlmələri Səməd Vurğunla bağlıdır. Bundan əlavə, dilçi alimlərdən Türkan Əfəndiyeva, Vaqif Aslanov, filosof Camal Mustafayev, tarixçi Mahal Məmmdov və onlarla belə insanların elmə gəlməsi Səməd Vurğunun təkidi və köməkliyi nəticəsində olub. Moskvaya oxumağa göndərdiyi aspirantların ailəsinə kömək edər, təqaüdü az olanlara maddi yardım göstərərdi.
    O zamanki SSRİ məkanında Səməd Vurğunun böyük nüfuzu var idi. O, müxtəlif illərdə SSRİ-nin ən yüksək orden və medalları ilə təltif edilmiş, sovet xalqlarının sevimli şairi olmuşdu. 1954-cü ildə Sovet yazıçıların ikinci ümumittifaq qurultayında «Sovet poeziyası haqqında» məruzə ona tapşırılmışdı. Bu, o dövrdə xalqımız üçün olduqca iftixaredici bir hadisə idi.
    1955-ci ilin oktyabr ayında Səməd Vurğun SSRİ nümayəndə heyəti tərkibində Vyetnama gedərkən yolda xəstələnir və səfərini yarımçıq saxlamalı olur. Çində onu Pekin xəstəxanasında müayinə edirlər. Şair xəstəxanada olduğu müddətdə tezliklə sağalmaq və fəal həyata qayıdmaq arzusu ilə yaşayır. Yataqda yazdığı kiçik şeir onun böyük iradəsini və mətanətini göstərir:

   
    Vaxtsız əcəl, məndən uzaq dolan, dur
    Qürbət eldə can vermərəm ölümə!
    Qılıncını məndən uzaq dolandır
    Onu bil ki, qələm aldım əlimə,
    Qürbət eldə can vermərəm ölümə.
   

    Bir neçə həftədən sonra şair vətənə qayıdır. Onun xəstəliyi şiddətlənir…
    1956-cı ilin mart ayında Səməd Vurğunun 50 yaşı tamam olur. Xalqımız şairin yubileyinin keçirilməsinə hazırlaşır. Azərbaycanın rəhbərliyi tərəfindən «Azərbaycanın xalq şairi» adı təsis edilir və ilk dəfə bu ada Səməd Vurğun layiq görülür. May ayının 12-də opera və balet teatrında SSRİ-nin ədəbi ictimaiyyətinin və xarici qonaqların iştirakı ilə şairin təntənəli yubiley gecəsi keçirilir. Yubiley təntənəsindən iki həftə sonra 1956-cı il may ayının 27-də, saat 19:30-da şairin gözləri əbədi yumulur. Amansız ölüm şairin həyat eşqilə çırpınan ürəyini, yaradıcılıq atəşi ilə odlanan qəlbini əbədi susdurur. May ayının 28-dən 30-na kimi şairin cənazəsi Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının binasında qoyulur. O günlər bütün Azərbaycan matəm içərisində idi. Üç gün xalqımız şairlə vidalaşmağa gəlir, izdihamlı insan axının arda-arası kəsilmirdi. Şair may ayının 30-da Bakıda Fəxri xiyabanda dəfn edilir.
    Matəm günlərində şairin ailəsinin adına ölkəmizin bütün guşələrindən baş sağlığı teleqramları gəlirdi. Ürək ağrısı ilə yazılmış belə teleqramların birində: «Təsəlliniz o olmalıdır ki, Səməd Vurğunun öldüyü gündən onun yeni həyatı – şair ölümsüzlüyü başlanır» – sözləri yazılmışdı. Bu həqiqət idi…
    Şairin adı ölümündən sonra müxtəlif yerlərdə əbədiləşmişdir. Bakıda şairin möhtəşəm heykəli ucaldılmış, meydana və mərkəzi küçələrdən birinə şairin adı verilmişdir. Bundan başqa Azərbaycan Rus Dram Teatrı, Dənizkənarı parkdakı yay kino-teatrı, neft tankeri də Səməd Vurğunun adını daşıyır. Mossovetin qərarı ilə Moskva küçələrindən biri, Kiyev şəhərində kitabxana, Düşənbə şəhərində 57 saylı məktəb və Bolqarıstanda texnikum şairin adını daşıyır.
    Respublikamızın bütün rayonlarında Səməd Vurğun adına onlarla məktəb, mədəniyyət evi, küçə, park vardır. Vaxtilə respublikada bir çox kolxoz və sovxozlar da şairin adını daşıyırdılar. Şəhər və kəndlərdə şairin heykəlləri, büstləri qoyulmuşdur. Müxtəlif yerlərdə şairə həsr olunmuş güşələr və kiçik muzeylər yaranmışdır. Bunların içərisində Qax şəhərində müəllim Məmməd Aşurovun öz həyətində inşa etdiyi evdə yaratdığı «Səməd Vurğun muzeyi» xüsusi yer tutur.
    1975-ci ildə Bakıda «Sovet ədəbiyyatı günləri»ndə ölkənin ədəbi ictimayətinin iştirakı ilə «Səməd Vurğunun ev-muzeyi»nin təntənəli açılışı olmuş və bir il sonra, 1976-cı ildə şairin doğma kəndi Yuxarı Salahlıda ev-muzeyinin filialı – «Səməd Vurğunun poeziya evi» yaradılmışdır.

увеличить

0

2

АЗЕРБАЙДЖАН

1. Перевод  А.Адалис

Я ходил по горам, я глядел меж лугов

В журавлиные очи родных родников;

Издалека выслушивал шум тростников

И ночного Аракса медлительный ход...

Здесь я дружбу узнал, и любовь, и почет.

Можно ль душу из сердца украсть?—Никогда!

Ты —дыханье мое, ты —мой хлеб и вода!

Предо мной распахнулись твои города.

Весь я твой. Навсегда в сыновья тебе дан,

Азербайджан, Азербайджан!

На горах твоих кудри белей молока.

Как чадра, укрывают тебя облака,

Над тобою без счета промчались века.

От невзгод поседела твоя голова...

Как ты много терпела—и снова жива.

И невежды порочили имя твое,

И безумцы пророчили горе твое,

И надежды измучили сердце твое,

Но пришла благородная слава твоя,

Велики твои дочери и сыновья!

Пусть Баку мой неведомый гость навестит:

Миллионами солнц его ночь поразит.

Если северный ветер на вышках гудит.

Откликается эхом песчаный простор,

Полуночные горы ведут разговор...

Можно ль мать у ребенка украсть ? —Никогда!

Ты—дыханье мое, ты—мой хлеб и вода!

Прело мной распахнулись твои города.

Весь я твой. Навсегда в сыновья тебе дан,

Азербайджан, Азербайджан!

На серебряном Каспии ветры свистят,

Изумрудные перышки уток блестят...

Пусть влюбленные путники нас навестят,

В Шемахе и в Шамхоре пусть выпьют вина

Ах, как жизнь коротка, как дорога длинна!



Любоваться хотел бы я тысячу лет,

Как играет в ущельях рассеянный свет...

Пробегает олень, олененок вослед,

И зовет, и под камнем находит приют,

А бык на эйлагах молчат н жуют...



Рано утрой, поэт-путешественник, встань!

Пред тобой Астара, пред тобой  Ленкорань.

Из Египта, из Индии в раннюю рань

К нам слетаются птицы, ликуя, крича,

Словно вышли на волю из рук палача!

Здесь желтеют лимоны колхозных садов,

Нагибаются ветви под грузом плодов,

И тому, кто работал, здесь отдых готов...

Золотого чайку завари и налей,

О невеста, для матушки старой моей.

В Ленкорани цветы и свежи, и стройны,

И прекрасны, как женщины нашей страны.

И амбары колхозные хлебом  полны.

Белый хлопок сияет, как снег на горах.

Сок лозы виноградной кипит в погребах

Выпей утром, когца еще море темно,

Этот сок, еще не превращенный в вино.

Будет силою все твое тело полно!

Сила солнца—наш верный союзник в борьбе,

И в работе она да поможет тебе!

Сядь в Казахе на красного с искрой коня,

Приласкан  его, добрую дружбу  храня!

Он тебя понесет мимо шумного дни

На вершины Кяпаза, где холод остер:

Погляди на Гек-Гель, королеву озер!

О  страна  моя, родина  музыки—ты!

Твои песни как летом плоды налиты!

Ты—серебряная колыбель красоты!

Сгустки музыки—тысячи наших сердец,

В каждом малом селе есть любимый певец.

Не  умрет  Наснми, не умрет  Физули-

Дорогие поэты старинной земли.

Как туманные звезды, мерцают  вдали...

Но родится здесь много таких, как они

Это—близкие, это—земные огни!

Можно ль песню из горла украсть?—Никогда!

Ты—дыханье мое, ты—мой хлеб и, вода!

Предо мной распахнулись твои города...

Весь я тики. Навсегда в сыновья тебе дан,

Азербайджан, Азербайджан!

0

3

Я проходил в горах не раз

И родники встречал у нас

Прозрачней журавлиных глаз,

И слушал воды тихих рек,

И выбирал друзей навек.

Ты, люди это знают, мой

Очаг исконный, кров родной,

Нерасторжимы плоть с душой,

И нам единый жребий дан,

Азербайджан, Азербайджан!

Я — сын, земля мои, ты — мать,

Друг другу мы с тобой под стать,

И где бы, сколько б ни летать,

Гнездо мое земное — ты,

Мой дом, жилье родное — ты.

Бывает, в дальней стороне

Застряну по своей вине.

Тогда грозят седины мне

И топит дней водоворот, —

Пусть не корит меня народ!

В снегу вершины гор твоих

И облака — накидки их,

Во глубине времен седых

Твоим векам потерян счет,

А сколько вынес ты невзгод!

На имя светлое твое

Тень наводило воронье,

Но опровергнуто вранье,

И счастье ты принес, упрям,

Своим сынам и дочерям.

Под сенью яснооких дней

От черных родинок, ей-ей,

Белянки выглядят белей,

И я писать о них готов,

И молодею от стихов.

На Каспий-море бросим взгляд,

Приволье утки бороздят.

Но я уже иным объят,

Бреду в раздумье сквозь иска.

Цель далека, а жизнь кратка.

Мне сердце радует простор-

И ширь степей, и цепи гор,

Мелькнет джейран, пуглив и скор.

Угодий у тебя не счесть,

Равнины есть, яйлаги есть.

Любая грань твоя щедра.

Вот — Ленкорань, вот — Астара,

Здесь птицы разного пера —

Из дальних стран, где тяжек гнет,

К нам жажда воли их ведет.

Здесь наливается лимон

И ветки долу клонит он,

А горы встали, как заслон,

На них лежат снега тех зим,

Что и самим не вспомнить им.

А роз каких здесь только нет,

Любой красавице под цвет.

И чай — поистине букет.

Так завари-ка и налей,

Невестка матери моей!

Наш хлеб на ниве золотой,

Наш хлопок блещет белизной,

А виноград бери любой

И выжми сок, и, как бальзам,

Пей на здоровье по утрам.

В Казахе сядь на скакуна,

Упрись покрепче в стремена

И покорится крутизна,

И там, с горы, Кяпаз, — изволь,

Любуйся озером Гей-гель!

Свободный человек, полней

Впитай отраду вешних дней!

Ковры узорные смелей

В тени деревьев расстели

Во славу солнечной земли.

Душа стремится в Карабах,

По нраву ей большой размах.

Под вечер издали в горах

Пусть раздается шикеста -

Певучи здешние места,

Азербайджан! Твой смысл глубок,

Ты — вечной красоты исток

И подтвердит ашуг-знаток:

Есть солнца мощь в твоих лучах,

Искусства нашего очаг.

Таким певцам родной земли,

Как Низами, как Физули,

Стихи бессмертье принесли.

Коль слово запечатлено,

Пребудет в памяти оно.

И снова на Баку взгляни,

Вблизи рассыпаны огни

И вдалеке горят они,

От буровых — с низин, с высот -

И гул идет, и свет идет.

К прибрежью вновь тебя влеку

Навстречу ветру-свежаку,

Вот—наше сердце, наш Баку!

Всесилен свет, что здесь цариц

И зори он животворит.

Ты помнишь день особый? Он

Облек тебя в кумач знамен-

В тот самый день и я рожден.

Врата Востока — неспроста

Так наши названы места.

Ты, люди это знают, мой

Очаг исконный, кров родной.

Нерасторжимы плоть с душой,

И нам единый жребий дан,

Азербайджан, Азербайджан!

0

4

Частенько по горам я лазал,

Пил из ключей журавлеглазых,

Порой слыхал издалека

Поток медлительных Аразов,

Друзей испытывал на разум.

Ты мой, известно всем народам,

Очаг, гнездовье, рай свободы,

Отчизна-мать, избушки своды!

Возможно ль в рознь душа и стан?

Азербайджан, Азербайджан!

Я — чадо, ты же — мать моя,

С тобой на веки связан я;

Коль окажусь в чужих краях,

Тебя я вспомню, отчий кров.

Ты — мой народ, земля, любовь!

Когда в чужой я стороне,

Разлука лезет в душу мне,

Читай тоску по седине...

Берут за горло дни и годы,

Не судят пусть меня народы.

Вершины гор всю жизнь в снегах,

В косынке белой облака.

Ты не вмещаешься в века;

Не сосчитать твои лета,

Ты в страшных муках вырастал.

Был жертвой сплетен и интриг,

Годами не сиял твой лик,

Однако честью ты велик:

Несут потомки в завтра славу,

Сыны твои горды по праву.

Я зрею дивные просторы,

Голубоглазых дней узоры:

И к родникам, что с ликом спорят

Перо сильнее тяготеет,

Душа стихами молодеет.

Хазар наш красотой слывет,

В нем чудо — селезень плывет;

Вдруг грез неистовый полет

Умчит меня в Мугань, Шушу,

Жизнь коротка, вот и спешу!

Ущелий ширь, гор череда

Мне были по душе всегда...

Джейранов бег, косули стан:

Куда не глянь — повсюду благо,

Не счесть твоих равнин, яйлагов

Пройдись по долам и горам,

Будь в Ленкорани, в Астара

Слетаются как будто в рай

К нам птицы с Индии далекой,

Покинув муки плен жестокий...

Лимоны желтые не редкость,

К земле их тяжесть клонит ветки;

И издавна зашитой предков

Стоит в горах густой туман —

Белее, чем сама зима.

Цветами Ленкорань богат

В них девок наших аромат.

Невеста матери моей,

Ты чай нам бархатный налей!

Но клянчить у других не смей.

Вот хлеб наш — колос золотой,

Хлопчатник, щедрости цветок,

А виноградин чудный сок

Дарует молодость нутру,

Он так полезен поутру.

На жеребца вскочи в Казахе,

Не ведая ни капли страха:

Пусть пот стекает раз за разом,

Когда взойдешь на пик Кяпаза,

Чтобы Гей-гель открылся глазу.

И ты, как и свободный день,

Испей весну пока не лень!

И под чинаров чудо-тень

Ковры, палазы расстели,

Да край наш солнечный хвали!

Душа все в Карабах стремится,

Паря в горах свободной птицей;

Пусть мир под вечер насладится

Привычной слуху Хана песней,

Пусть "Шикесте" пленит окрестность.

О чудо край! Твой смысл глубок,

Красавиц здешних ты исток;

Нас сазом наделил сам Бог.

Из солнца плоть твоя и стяг —

Стихов и творчества очаг.

Бессмертны творчество, душа,

Перо, бумага — в завтра шанс.

И Низами, и Физули

Щадили слово, как могли!

Пиши! Пусть не дрожит рука,

Ведь слово — память на века.

На наш Баку ты оглянись,

Брега заполнили огни,

И вышки... в бешенстве они

Свой гул разносят по просторам,

А свет их пьют равнины, горы.

Когда с капризой бъет прибой

Мы берегам устроим бой.

Душа моя! Баку ты мой!

В очах предутренней звезды

Есть сила светлой правоты.

Когда же ты, о чудо-край!

Знаменьем алым создал рай

Родился я... ты возгордился,

В врата Востока превратился,

И светлым смехом нарядился.



А песни-хмели теплый дождь,

Я — пленник дней, где счастья ждешь.

Отец наш, самый мудрый вождь.

Здесь юность пылкую провел,

В его руках наш край расцвел.

Так слушай! Родина моя,

Тебя от сердца славлю я.

С любовью в завтра ты всегда

Воздвигнешь счастия дастан —

Азербайджан, Азербайджан!

0

5

QƏZƏL

Meysiz, məzəsiz can ilə canan ola bilməz!
Sevda dediyin hər kəsə meydan ola bilməz!

Arifləri dindir ki, nədir şer ilə sənət?
Şair yaranan ömrə peşiman ola bilməz!

Könlüm evi bir gülşənə bənzər ki, əzizim,
Min badi – xəzan əssə də viran ola bilməz!

Qəlbin, ürəyin odlarına yanmasa bir söz
Dillərdə, ağızlarda o dastan ola bilməz!

Girdim günəşin qoynuna, minbir səhərim var,
Bülbül də mənim, gül də , zimistan ola bilməz.

Yüksəl, fəqət insanlığa pis gözlə baxanlar
Dünyada bir ad qoysa da, insan ola bilməz!

Xoşbəxt elimin, yurdumun öz Vurğunuyam mən,
Bundan da gözəl bir daha dövran ola bilməz!


0

6

ANA

Pək cocuğdum, yerə gömdülər səni,
Həyata qanadsız atdılar məni.
Bax, necə pozulub ömür gülşəni,
Həyat sənsiz mənə zindandır, ana!

Qoynunda bəslənir gözəl diləklər,
Layiqdir səcdəyə sənə mələklər,
Nerdəsən, gözlərim həp səni bəklər,
Bax evladın nasıl giryandır, ana!

Sən bir günəş idin, doğdum da, batdın,
Yazıq evladını qəmlərə atdın.
Bir cavab ver, hanki murada çatdın
Torpaqlarda neçə zamandır, ana!

Bir ah çəksəm sənsiz, qopmazmı tufan?
Əzizim anacan, gözüm anacan!
Yumuq gözlərini aç da bir oyan,
Şimdi zaman başqa zamandır, ana!

Yıxılıb payinə öpmək istərəm,
Analıq mehrini görmək istərəm,
Səni görmək üçün ölmək istərəm,
Təsəlim ah ilə fəğandır, ana!

1927

0

7

MƏN TƏLƏSMİRƏM

Dostlar, badələri qaldırın içək!
Gecə, ulduzludur, hava da sərin.
Demirəm məst olub dünyadan keçək…
Deyirəm mehriban düşüncələrin
İsti qücağında qızınaq bir az…
Qoy uzansın gecə, geciksin səhər,
Yuxuya getməsin məclisdəkilər –
Mənim söhbətimdən yorulmaq olmaz.
Hələ yer üstündə, insan yanında
Deyib danışmaqdan doymamışam mən…
Uzadaq ömrünü hər bir anın da,
Yel kimi keçməsin vaxt üstümüzdən…
Bu aylı gecədə, bu dağ döşündə,
Bu sazlı, söhbətli bulaq başında
Bu saat, bu dəm
Heç yana, heç yerə mən tələsmirəm!

Sevgilim, qolunu boynuma dola!
Demə ki, yorğunam, ya qocalmışam.
Mən hələ dünyadan nə zövq almışam?
Dur, bütün aləmi gəzək qol-qola!
Yenə də fikrimin səyyar yelkəni
Dənizdən – dənizə atsa da məni,
Qorxma! Ürəkdə de:: «Uğurlar ola!»
Dur, bütün aləmi gəzək qol – qola,
Sellərdən, sulardan yeyin axsam da,
Şimşəklə yanaşı göydə çaxsam da,
Nə şadlıq səyirtsin atını, nə qəm,
Heç yana, heç yerə mən tələsmirəm!

***

Sən də, ovçu dostum, tələsmə sən də,
Bu qəlbi dağları qoy asta aşaq.
O çay yanındakı yaşıl çəməndə
Asta addımlayıb ağır dolaşaq.
Hər güllə, çiçəyə salam verməsəm,
Xoş üz göstərməsəm, xoş üz görməsəm;
Nanələr, reyhanlar inciyər məndən.
Güllərin yarpağı tökülər dən – dən…
Odur ki, yel olub çöldə əsmirəm,
Heç yana, heç yerə mən tələsmirəm!

***

Bulud tez keçməsin başımın üstdən,
Çay da yavaş axsın…sular boyunca.
Baxım hər zərrəyə, baxım doyunca…
Ürək tərpənməyir ötərgi səsdən,
Nə çıxar bir anlıq yanan həvəsdən?

Elə zənn etmə ki, ağırlaşmışam,
Ayağı sarıqlı şikəst bir quşam…
Qoy dünya böyüsün, zaman uzansın,
Bir günün ərzində aylarla yansın
Al günəş üzündən nur yağa – yağa..
Ömrün kitabını tamamlamağa
Çox da can atmasın əlimdə qələm,
Mən tələsmirəm,
Mən tələsmirəm!

1954



0

8

ŞAİR, NƏ TEZ QOCALDIN SƏN!

Nemətsə də gözəl şer,
Şair olan qəm də yeyir.
Ömrü keçir bu adətlə,
Uğurlu bir səadətlə.
Görən məni nədir deyir:
Saçlarına düşən bu dən?
Şair, nə tez qocaldın sən!

Dünən mənə öz əlində
Gül gətirən bir gəlin də
Gözlərində min bir sual
Heykəl kimi dayandı lal…
O bəxtəvər gözəlin də
Mən oxudum gözlərindən:
Şair, nə tez qocaldın sən!

Ovçuluğa meyil saldım,
Gecə – gündüz çöldə qaldım,
Dağ başından enib düzə
Bir ox kimi süzə – süzə
Neçə ceyran nişan aldım;
Cavab gəldi güllələrdən:
Şair, nə tez qocaldın sən?

Bəzən uca, bəzən asta,
Ötür sazım min sim üstə.
Andı yalan, eşqi yalan,
Dostluğu da rüşvət olan,
Ürək yıxan bir iblis də
Üzəvari deyir hərdən:
Şair, nə tez qocaldın sən!

Saç ağardı, ancaq ürək
Alovludur əvvəlki tək.
Saç ağardı, ancaq nə qəm!
Əlimdədir hələ qələm…
Bilirəm ki, deməyəcək
Bir sevgilim , bir də Vətən:
-Şair, nə tez qocaldın sən!

1953



0

9

DAĞLAR

Binələri çadır- çadır
Çox gəzmişəm özüm, dağlar!
Qüdrətini sizdən aldı
Mənim sazım, sözüm, dağlar!

Maral gəzər asta – asta,
Enib gələr çeşmə üstə.
Gözüm yolda, könlüm səsdə,
Deyin, necə dözüm, dağlar?

Hər obanın bir yaylağı,
Hər tərlanın öz oylağı;
Dolaylarda bahar çağı:
Bir doyunca gəzim, dağlar!

Qayaları baş – başadır,
Güneyləri tamaşadır.
Gödək ömrü çox yaşadır,
Canım dağlar, gözüm dağlar!

Bir qonağam bu dünyada,
Bir gün ömrüm gedər bada;
Vurğunu da salar yada
Düz ilqarlı bizim dağlar

1943



0

10

HƏYAT FƏLSƏFƏSİ

Quşlar qatar-qatar ellərdən keçər,
Bəşər nəsil-nəsil dünyadan köçər;
İnsanlıq gah zəhər, gah şərbət içər…
Əzəldən belədir hökmü zamanın -
Düyümlü bir sirri var asimanın!

Çarxını qurduqça dövranın əli
Bəzən ağlar olur, bəzən gülməli…
İnsanın ən böyük eşqi, əməli
Bəzən aslan kimi çırpınır darda,
Bəzən də qərq olur fırtınalarda…

Dəyişir səmtini daima sular,
Dəyişir fikirlər, dönür duyğular.
Kainat tutmayır bir yerdə qərar:
- Çarpır sinəsini qayalıqlara-
O gah qışa çıxır, gah da bahara!

Dünya binasını qurandan bəri
Səadət adlanan o gözəl pəri
Gəl! - deyə səsləmiş qərinələri;
Yazıqlar olsun ki, hələ insanlıq
Gəlib qovuşmamış ona bir anlıq.

Ey dünya gözəli, qaçma bəşərdən!
İnsandır ayıran xeyiri bəşərdən!
Gəl onun eşqini ücüz tutma sən, -
Qəlbi var, hissi var hər məhəbbətin,
Qaralmaz ulduzu əbədiyyatın!…

Ölüm bir iblisdir, həyat bir mələk!
Varlığı izləyir heçlik kölgə tək…
İşıq qaranlıqla pəncələşərək
Yaşatmaq istəyir cahanda bizi,
Günəş salamlayır iradəmizi!

Yamanlıq, yaxşılıq durmuş üz-üzə,
Dilsiz əsrlərdən mirasdır bizə.
Əsir bahar yeli qəlblərimizə,
Lakin arxasınca kəfən geyir qış,
Təbiət varlığa belə qarğamış.

<<geri

Bir bayram sözü var, bir də ki, matəm,
Nəşə bir aləmdir, qüssə bir aləm.
Həyat öz atını sürür dəmadəm;
Odlar içində də hər bir mənzərə
Yenə qanad verir düşüncələrə!

Yenə də insanın xəyal şəhpəri
Gəzir fəzaları, göy dənizləri.
Sən ey səadətin gözəl pak əməlini,
Uzat yer üzünə hünər əlini!

Zamandır, bəşərin imdadına gəl!
Xəstə bir gözəldir hünərsiz əməl…
Hünər söylədiyim o qüdrətli əl
Bütün kainata qoy qanad gərsin,
Bəşər karvanına o yol göstərsin.

Hünər qanad versin torpağa, daşa,
Dənizlər çatılıb gəlsin baş-başa…
Azadlıq ordusu varsın birbaşa,
Hər zəfər dastanı yadigar olsun,
Ölüm təslim olsun, həyat var olsun!

Dünyaya bir şöhrət yaranmışıq biz,
Günəş çökməmişdir qaranlığa diz.
Qoy ölsün yamanlıq, o xain iblis!…
Yaxşılıq çağırsın hər qəlbin neyi,
Qurtaraq zəncirdən Prometeyi…

Fəlakət qocalmış…qartdır o köpək.
Onun sümükləri tez çürüyəcək…
Səadət - gənclikdir, adı - gələcək!
Onun gözlərində həyat eşqi var-
Var olsun gələcək! Var olsun bahar!

1942

0

11

BİR SƏS

Qərib bir səs gəldi bu gün qəlbimdən:
Ömrün baharında öləcəyəm mən…
Didib parçaladı bağrımı bu qəm,
Üzümə boylandı əlimdə qələm!
Of…Bu səs! Nə qədər ömrümə yaddır.
Mənim ki, gəncliyim qəmdən azaddır!
Qayadanmı qopdu bu daşqəlbli səs?
Həyat öz oğlunu vaxtsız itirməz!
Dağılın başımdan qara xəyallar.
Hələ arzularım, əməllərim var.
Qapımdan getməmiş ömrün ayağı,
Dövran mənzilimə dost gələcəkdir,
Azəri yurdunun şer bayrağı
Mənim sənətimlə yüksələcəkdir.

1940







0

12

мой любимый стих

Fəhlə özünü sən də bir insanmi sanirsan?!

Fəhlə özünü sən də bir  insanmı sanırsan?!
        Pulsuz kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!

İnsan olanın  cahü  cəlalı gərək  olsun,
İnsan olanın dövləti, mali gərək olsun,
Hümmət  demirəm, evləri ali gərək olsun?!
           Alçaq, ufacıq daxmanı samanmı sanırsan?!
           Axmaq kişi insanlığı asanmı sanırsan?!
Hər  məclisi- alidə soxulma tez arayə,
Sən  dur ayaq üstə,demə bir  söz ümarəyə,
Caiz deyil insanca  danışmaq füqarəyə?!
           Dövlətlilərə kəndini  yeksanmı sanırsan?!
           Axmaq kişi insanlığı asanmı sanırsan?!
Fərq  ilə  ğinə  əhlinə  kim  verdi müsavat?
Mənada  də,  surətdə  də  var  bunda münafat,
Öz  fəzlini  pulsuz edəməz kimsənə  isbat,
           Bu  mümtənəi qabili – imkanmı  sanırsan?1
           Axmaq kişi insanlığı asanmı sanırsan?!
Get vur çəkicin, işlə işin,  çıxma zeyindən,
Məqsud müsavat  isə ayrılma ceyindən,
Var nisbətin ərbabi- ğinayə nə  şeyindən?
           Bir  abbasi gün  müzdunu  milyanmı  sanırsan?!
           Axmaq  kişi  insanlığı  asanmı  sanırsan?!
Dövlətliyik,  əlbəttə,  şərafət də  bizimdir,
Əmlak bizimdirsə,  əyalət də bizimdir,
Divan  bizim, ərbabi- hökumət də bizimdir,
           Ölkə  dərəbəylik deyə  xan- xanmı  sanırsan?!
           Axmaq kişi insanlığı asanmı sanırsan?!
Asudə  dolanmaqda ikən dövlətimizdən,
Azğınlıq  edirsiz  də hələ  nemətimizdən,
Boylə, çıxacaqsınızmı bizim  minnətimizdən?!
           Ehsanımızın  şükrünü küfranmı sanırsan?!
           Axmaq kişi insanlığı asanmı sanırsan?!
                           Heç bir utanırsan?!
                           Ya bir  usanırsan?!
                           Əlminnətü – lillah,
                           Odlara yanırsan?!

0

13

Мен Семед Вургуну чох севирем амма форумун админини ондан да чох севирем )))

0

14

Azərbaycan

Çox keçmişəm bu dağlardan,
Durna gözlü bulaqlardan!;
Eşitmişəm uzaqlardan
Sakit axan arazları;
Sınamışam dostu, yarı...

El bilir ki, sən mənimsən,
Yurdum, yuvam, məskənimsən,
Anam, doğma vətənimsən!
Ayrılarmı könül candan?
Azərbaycan, Azərbaycan!

Mən bir uşaq, sən bir ana,
Odur ki, bağlıyam sana:
Hankı səmta, hankı yana
Hey uçsam da yuvam sənsən,
Elim, günüm, obam sənsən!

Fəqət səndən gen düşəndə,
Ayrılıq məndən düşəndə,
Saçlarıma dən düşəndə
Boğar aylar, illər məni,
Qınamısan ellər məni.

Dağlarının başı qardır,
Ağ örpəyin buludlardır.
Böyük bir keçmişin vardır,
Bilinməyir yaşın sənin,
Nələr çəkmiş başın sənin.

Düşdün uğursuz dillərə,
Nəs aylara, nəs illərə.
Nəsillərdən nəsillərə
Keçən bir şöhrətin vardır;
Oğlun, qızın bəxtiyardır...

Hey baxıram bu düzlərə,
Ala gözlü gündüzlərə;
Qara xallı ağ üzlərə
Könül istər şe'r yaza;
Gəncləşirəm yaza-yaza...

Ölməz könül, ölməz əsər,
Nizamilər, Füzulilər
Əlin qələm, sinəm dəftər,
De gəlsin hər nəyin vardır,
Deyilən söz yadigardır.
Şair, nə tez qocaldın sən...!

Nemətsə də gözəl şer,
Şair olan qəm də yeyir.
Ömrü keçir bu adətlə,
Uğurlu bir səadətlə.
Görən məni nədir deyir:
Saçlarına düşən bu dən?
Şair, nə tez qocaldın sən!

Dünən mənə öz əlində
Gül gətirən bir gəlin də
Gözlərində min bir sual
Heykəl kimi dayandı lal…
O bəxtəvər gözəlin də
Mən oxudum gözlərindən:
Şair, nə tez qocaldın sən!

Ovçuluğa meyil saldım,
Gecə – gündüz çöldə qaldım,
Dağ başından enib düzə
Bir ox kimi süzə – süzə
Neçə ceyran nişan aldım;
Cavab gəldi güllələrdən:
Şair, nə tez qocaldın sən?

Bəzən uca, bəzən asta,
Ötür sazım min sim üstə.
Andı yalan, eşqi yalan,
Dostluğu da rüşvət olan,
Ürək yıxan bir iblis də
Üzəvari deyir hərdən:
Şair, nə tez qocaldın sən!

Saç ağardı, ancaq ürək
Alovludur əvvəlki tək.
Saç ağardı, ancaq nə qəm!
Əlimdədir hələ qələm…
Bilirəm ki, deməyəcək
Bir sevgilim , bir də Vətən:
-Şair, nə tez qocaldın sən!

0

15

Морское Катанье

Любимая, взгляни - какие ночи!
Мерцают звезды, как живые очи
Луна ковер простерла над водою,
И шепчется волна с густой травою
Маяк мигает проходящим мимо.
Он бурной ночью - друг незаменимый
Взрывая волны, пароход уходит
Стучит машина - и на пароходе
Мне виден капитан седобородый,
Упорно подчиняющий природу;
С тех пор как встал он за штурвал впервые,
Не устают ладони трудовые.

Морского дна не различить, подруга,
Качает лодка люлькою упругой,
Волна взлетает, падает...и снова
Плывет дыханье холодка морского.

Как хороша прогулка ночью лунной,
Пока вдали оркестр играет струнный,
Пока мечта зовет уйти в просторы,
Где водяные вырастают горы.
И лодка между волнами - змеею,
И ты, мой друг, беседуешь со мною!..
Возлюбленная, как прекрасна полночь!
Покачивая лодку, мчатся волны
В седую даль...И им напев слагает
Певец, что край родимый прославляет.
Пусть умолкает голос птицы дальней -
Ты песен ждешь о жизни беспечальной.
Взлетают волны черными буграми,
И лопается пена за бортами,
И лодка между волнами - змеею
И ты, мой друг, беседуешь со мною!..

1934

0

16

Клятва

Я клятву дал не унижать пера -
Жеманницы меня не вдохновят.
Настала просветленная пора -
Не омрачит изменница мой взгляд.

Я долго по-мальчишески страдал -
Меня ты предал, ложный идеал,
И я тебя забвению предал -
Не возвратится прошлое назад.

О люди!Как посмел я жить без вас!
Вы - сила сердца, вы - отрада глаз
Не будет о пустом бренчать мой саз
Он с вечностью обнимется, как брат!

1928

0

17

Если даже вы и не придете

Давайте, друзья, у меня соберемся в саду
Без водки и прочего - просто за чаем
С душою как с книгой, ни разу не читанной, жду, -
И многое в ней обойти бы молчаньем.

Но - нет! Прочитаем, как следует, все и подряд.
Ловчить да выгадывать я не умею.
Мне разные там недомолвки и тайны претят,-
Вы сами знакомы с натурой моею.

Давайте, друзья! Мой тутовник разросся сейчас,
Забылись обиды - увидите сами.
Не верю, но жду. И раскрыта калитка для вас,
И сердце мое нараспашку пред вами.

1944

0

18

ceyran написал(а):

Azərbaycan

Çox keçmişəm bu dağlardan,
Durna gözlü bulaqlardan!;
Eşitmişəm uzaqlardan
Sakit axan arazları;
Sınamışam dostu, yarı...

El bilir ki, sən mənimsən,
Yurdum, yuvam, məskənimsən,
Anam, doğma vətənimsən!
Ayrılarmı könül candan?
Azərbaycan, Azərbaycan!

Mən bir uşaq, sən bir ana,
Odur ki, bağlıyam sana:
Hankı səmta, hankı yana
Hey uçsam da yuvam sənsən,
Elim, günüm, obam sənsən!

Fəqət səndən gen düşəndə,
Ayrılıq məndən düşəndə,
Saçlarıma dən düşəndə
Boğar aylar, illər məni,
Qınamısan ellər məni.

Dağlarının başı qardır,
Ağ örpəyin buludlardır.
Böyük bir keçmişin vardır,
Bilinməyir yaşın sənin,
Nələr çəkmiş başın sənin.

Düşdün uğursuz dillərə,
Nəs aylara, nəs illərə.
Nəsillərdən nəsillərə
Keçən bir şöhrətin vardır;
Oğlun, qızın bəxtiyardır...

Hey baxıram bu düzlərə,
Ala gözlü gündüzlərə;
Qara xallı ağ üzlərə
Könül istər şe'r yaza;
Gəncləşirəm yaza-yaza...

Ölməz könül, ölməz əsər,
Nizamilər, Füzulilər
Əlin qələm, sinəm dəftər,
De gəlsin hər nəyin vardır,
Deyilən söz yadigardır.
Şair, nə tez qocaldın sən...!

Nemətsə də gözəl şer,
Şair olan qəm də yeyir.
Ömrü keçir bu adətlə,
Uğurlu bir səadətlə.
Görən məni nədir deyir:
Saçlarına düşən bu dən?
Şair, nə tez qocaldın sən!

Dünən mənə öz əlində
Gül gətirən bir gəlin də
Gözlərində min bir sual
Heykəl kimi dayandı lal…
O bəxtəvər gözəlin də
Mən oxudum gözlərindən:
Şair, nə tez qocaldın sən!

Ovçuluğa meyil saldım,
Gecə – gündüz çöldə qaldım,
Dağ başından enib düzə
Bir ox kimi süzə – süzə
Neçə ceyran nişan aldım;
Cavab gəldi güllələrdən:
Şair, nə tez qocaldın sən?

Bəzən uca, bəzən asta,
Ötür sazım min sim üstə.
Andı yalan, eşqi yalan,
Dostluğu da rüşvət olan,
Ürək yıxan bir iblis də
Üzəvari deyir hərdən:
Şair, nə tez qocaldın sən!

Saç ağardı, ancaq ürək
Alovludur əvvəlki tək.
Saç ağardı, ancaq nə qəm!
Əlimdədir hələ qələm…
Bilirəm ki, deməyəcək
Bir sevgilim , bir də Vətən:
-Şair, nə tez qocaldın sən!

люблю все что тут написано.......

0

19

Памятник Самеду Вургуну в парке имени Гейдара Алиева

увеличить

0